Dəstəmaz sadəcə bədənin müəyyən üzvlərini su ilə yumaq deyil, həm də mənəvi bir təmizlənmə və Yaradanın hüzuruna çıxmaq üçün hazırlıqdır. Namazın ən mühüm şərtlərindən biri olan dəstəmaz, həm sağlamlıq, həm də ibadət baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Dəstəmazın Fərzləri Nələrdir?
Quranı-Kərimdə bildirildiyi üzrə dəstəmazın dörd əsas rüknü (fərzi) vardır. Bu dörd əməl yerinə yetirilməsə, dəstəmaz alınmış sayılmaz:
- Üzün (alından çənənin altına, iki qulağın yumşaqlarına qədər) yuyulması.
- Əllərin dirsəklərlə birlikdə yuyulması.
- Başın dörddə bir hissəsinə məsh çəkilməsi (islanmış əllə toxunmaq).
- Ayaqların topuqlarla birlikdə yuyulması.
Addım-addım Dəstəmazın Alınma Qaydası
Sünnəyə uyğun kamil bir dəstəmaz üçün bu ardıcıllığı izləmək tövsiyə olunur:
- Niyyət və Bismillah: "Niyyət etdim Allah rizası üçün dəstəmaz almağa" deyilir və "Bismillah" çəkilir.
- Əllərin Yuyulması: Əllər biləklərə qədər üç dəfə yuyulur, barmaqların arası ovulur.
- Ağız və Burun: Sağ əllə ağıza üç dəfə su alınıb yaxalanır (məzməzə), sonra buruna üç dəfə su çəkilib təmizlənir (istinşaq).
- Üzün Yuyulması: Bütün üz üç dəfə tam yuyulur.
- Qolların Yuyulması: Əvvəlcə sağ, sonra sol qol dirsəklərlə birlikdə üç dəfə yuyulur.
- Məsh Etmək: Sağ əl isladılaraq başın üzərinə çəkilir. Sonra şəhadət barmaqları ilə qulaqların içi, baş barmaqlarla qulaqların arxası və əllərin arxası ilə boyun məsh edilir.
- Ayaqların Yuyulması: Əvvəlcə sağ, sonra sol ayaq barmaq araları da daxil olmaqla topuqlara qədər yuyulur.
Dəstəmazı Pozan Hallar
Aşağıdakı hallar baş verdikdə dəstəmaz pozulur və namaz qılmaq üçün yenidən dəstəmaz almaq lazımdır:
- Təbii ehtiyacların ödənilməsi (sidik, nəcis və qaz xaric olması).
- Bədəndən qan, irin və ya sarı suyun çıxıb ətrafa yayılması.
- Ağız dolusu qusmaq.
- Sərxoşluq, huşunu itirmək və ya dəlilik halı.
- Uzanaraq və ya bir yerə söykənərək (özünü itirəcək dərəcədə) yatmaq.
- Namazda yanındakı şəxsin eşidəcəyi dərəcədə uca səslə gülmək.