Orazanyň hakyky özeni — ynsanda özüni dolandırmak endigini we takwalygy ösdürmekdir. Esasy düzgün gaty açyk bolsa-da — daň atyp (imsak) başlandyşyndan tä gün ýaşýança (agşam namazy) iýmekden, içmekden we är-hatynlyk gatnaşyklaryndan daşda durmak — gündelik durmuşda ýüze çykýan käbir ýagdaýlar adamlarda şübhe döredip biler. Bu düzgünleri anyk bilmek orazanyňyzy has ynamly tutmaga kömek eder.
Orazany BOZMAÝAN ýagdaýlar
Musulmanlaryň köpüsi käbir ownuk zatlar ýa-da adaty gündelik arassalyk çäreleri sebäpli biwagt alada edýärler. Aşakdaky amallar orazanyňyzy bozmaýar:
- Unudyp iýmek ýa-da içmek: Eger oraza tutanyňyz bütinleý ýadyňyzdan çykyp, tötänden bir zat iýseňiz ýa-da içseňiz, orazaňyz bozulmaýar. Ýöne ýadyňyza düşen badyna iýmegi-içmegi derrew bes etmeli we agzyňyzdaky zady çykarmalysyz.
- Gan aldırmak: Lukmançylyk barlaglary (analiz) üçin we vena damaryndan gan aldırmak oraza zyýan ýetirmeýär.
- Dişleri arassalamak: Miswak ulanmak ýa-da adaty diş çetkasy bilen dişleri arassalamak bolýar. Diş pastasyny hem aşkazana gidirman, diňe agzyňyzy çaýkamak şerti bilen ulanmak rugsattyr. Şonda-da, islendik töwekgelçiligiň öňüni almak üçin, alymlar dişleri imsak wagtlamasyndan öň ýwmagy maslahat berýärler.
- Duş kabul etmek: Bedeniňizi soraşdyrmak we freslenmek üçin suwa düşmek bolýar, diňe agzyňyzdan ýa-da burnuňyzdan bilkastlaýyn suw ýutmazlyk gerek.
- Asma inhaler dermanlaryny ulanmak: Häzirki zaman fetwalaryna görä, asma keseli bolanlaryň ulanýan aerozol (inhaler) dermanlary oraza bozmaýar, sebäbi şol derman aşkazana däl-de, göni öýkene (dem alyş ýoluna) barýar.
Orazany BOZÝAN ýagdaýlar
Aşakdaky amallar orazany batyl edýär we şol günüň öwezini dolmagy (kaza) ýa-da em rüsumyny (kefaret) ödemegi talap edýär:
- Bilkastlaýyn iýmek ýa-da içmek: Oraza tutanyňyzy bilip durup, islendik tagamy, suwuklygy ýa-da dermany bilerekden ýutmak.
- Iýmitlendiriji serumlar (ukollar): Bedene kuwwat berýän, witaminli ýa-da açlygy we suwsuzlygy aýyrýan iýmitlendiriji sanjymlary (serumlary) damardan goýdurmak.
- Çilim ýa-da nargile çekmek: Çilimiň, weýp ýa-da nargileniň tütýän tüssesini bilip durup içine çekmek orazaňyzy şol pursat bozýar.
- Bilerekden gusmak: Özüňizi mejbur edip, bilkastlaýyn agzyňyzy dolduryp gusmak. (Eger ýüregiňiz bulanyp, öz-özünden gusaňyz, oraza bozulmaýar).