Zekat — maddy taýdan baýlygy bolan her bir yslam agzasynyň, öz malyndan belli bir mukdaryny mätäç adamlara bermek borjudyr. «Zekat» sözi lügatda «tämizlenmek» we «artmak, bereketlenmek» ýaly manylary aňladýar. Ol ynsanyň kalbyny gysgançlykdan saplaýşy ýaly, jemgyýetdäki baýlygyň hem adalatly paýlanmagyny üpjün edýär.
Zekat kime farz bolýar? (Nisap mukdary)
Zekat bermeklik, akly ras, balag ýaşyna ýeten we maddy taýdan erkin bolan musulmana, onuň esasy mätäçliklerinden daşary bergilerinden arassa bolan guralan maly «Nisap mukdaryna» ýetende we şol malyň üstünden bir ýyl (Hawl) geçende farz bolýar.
- Nisap mukdarynyň çägi: Gündelik yslam hukugyna görä, nisap çägi häzirki wagt taryhyndaky bazaryň nyrhyna görä **85 gram arassa altyna** ýa-da **595 gram arassa kümüşe** deň bolan maddy gymmatlykdyr.
- Bergileri çykmak: Hasaplama başlamazyňyzdan ozal, tölemeli bolan gyssagly bergileriňizi jemi baýlygyňyzdan hökman çykmalysyz.
Zekat nähili hasaplanýar?
Zekatyň hökman berilmeli mukdary, nisap çäginden geçýän jemi guralan malyňyzyň (bergiler çykylandan soň) **2.5%**-ine (ýagny gyrkdan birine) deňdir. Bura kursalan pullar, altyn-kümüşler, maýa goýumlary we söwda harytlary doly degişlidir.
Esasy formula:
Zekat berilmeli 8 topar (Asnaf)
Mukaddes Gurhanykerimde (Töwbe süresi, 60-njy aýat) zekat serişdeleriniň kimlere paýlanyp bilinjekdigi takyk 8 topar arkaly görkezilendir:
- Garyplar (Fukara): Gün-güzoranyny aýlamaga hiç hili maddy serişdesi bolmadyk garyb-gassarlar.
- Mätäçler (Mesakin): Garyplardan bir az gowurak ýagdaýda bolsa-da, esasy mätäçliklerini doly ödäp bilmeýän darygýan adamlar.