Qibla — Makka shahridagi Masjidi Haram ichida joylashgan muqaddas Ka'ba tomondir. Dunyoning qaysi nuqtasida bo'lishingizdan qat'i nazar, namozning to'g'riligi va qabul bo'lishi uchun Qiblaga yuzlanish namozning asosiy shartlaridan (farzlaridan) biri hisoblanadi.
Qiblani aniqlashning an'anaviy usullari
Smartfonlar ixtiro qilinishidan oldin, musulmonlar Qibla yo'nalishini aniqlashda asosan tabiiy belgilarga tayanar edilar. Ushbu usullar bugungi kunda ham juda foydali hisoblanadi:
- Quyoshning holati: Quyosh sharqdan chiqib, g'arbga botadi. Siz turgan geografik joylashuvga qarab (masalan, Markaziy Osiyodan qaraganda Makka shahri asosan g'arbiy-janubiy tomonda joylashgan), quyosh orqali taxminiy yo'nalishni olishingiz mumkin.
- Masjidlarning mehrobi: Har qanday masjidda imom namoz o'qiydigan joy (mehrob) doimo Ka'ba tomonga yo'naltirilgan holda quriladi.
- Yulduzlar yordami: Qadimda musofirlar tunda qutb yulduzi (North Star) orqali shimol yo'nalishini aniqlab, so'ngra Makka shahrining burchagini hisoblab topishgan.
Zamonaviy va eng aniq usul: Raqamli GPS kompas
Yopiq binolar ichida yoki bulutli kunlarda tabiiy belgilar orqali yo'nalishni aniqlash juda qiyinlashadi. Bundan tashqari, oddiy mexanik kompaslar binolardagi temir konstruksiyalar va elektr jihozlari sababli noto'g'ri ko'rsatishi mumkin.
Hozirgi davrda eng ishonchli usul — GPS tizimiga asoslangan Qibla kompasidan foydalanishdir. Ushbu texnologiya siz turgan joyning aniq koordinatalarini hisobga olib, muqaddas Ka'baning burchagini xatoliksiz aniqlaydi.
Smartfon orqali to'g'ri aniqlash uchun tavsiyalar:
- Telefoningizni tekis yuzaga qo'ying yoki qo'lingizda yerga parallel (gorizontal) holatda ushlang.
- Katta temir buyumlar, kompyuter yoki ovoz kuchaytirgichlardan (kolonkalardan) uzoqroq turing, chunki ular telefon datchiklariga ta'sir qiladi.
- Agar kompas ko'rsatkichi barqaror bo'lmasa, telefonni havoda inglizcha "8" shaklida harakatlantirib, datchikni qayta kalibrlash (re-calibrate) qiling.