Namoz — Islom dinining besh asosiy ustunidan biri bo'lib, u banda bilan Alloh taolo o'rtasidagi to'g'ridan-to'g'ri va muqaddas aloqadir. Kunlik besh vaqt namozni vaqtida ado etish insonga ichki xotirjamlik, jismoniy intizom va ruhiy poklik baxsh etadi. Namozni yangi o'rganayotganlar uchun uning shartlari va rukunlari quyida sodda tarzda bayon etilgan.
Namozning tashqi shartlari (Namozning farzlari)
Namozni boshlashdan avval quyidagi shartlarning bajarilishi lozim va majburiydir:
- Tahorat (Poklik): Suw yordamida jismoniy poklikka erishish va namozga tayyor bo'lish.
- Najosatdan poklanish: Insonning badani, kiyimi va namoz o'qiydigan joyi har qanday ko'rinmas va ko'rinadigan nopokliklardan toza bo'lishi kerak.
- Satri avrat: Islomiy ahkomlarga ko'ra tana a'zolarini berkitish (erkaklar uchun kindikdan tizzagacha; ayollar uchun yuz, kaft va oyoq panjalaridan tashqari butun tana).
- Istiqboli qibla: Yuz va tanani muqaddas Ka'ba (Makka shahri) tomonga qaratish.
- Vaqt: Har bir namozni faqatgina o'zining belgilangan vaqti kirgandan so'ng ado etish.
- Niyat: Qalbda aynan qaysi namozni o'qiyotganini aniq his qilish va iroda qilish.
Namoz vaqtlari va rakatlar soni
Namoz ma'lum bir bosqichlardan tashkil topgan bo'lib, ular "rakat" deb ataladi. Besh vaqt namozning rakatlar taqsimoti quyidagicha:
| Namoz nomi | Sunnat (avvalgi) | Farz (asosiy) | Sunnat (keyingi) | Jami rakatlar |
|---|---|---|---|---|
| Bomdod | 2 | 2 | - | 4 |
| Peshin | 4 | 4 | 2 | 10 |
| Asr | 4 | 4 | - | 8 |
| Shom | - | 3 | 2 | 5 |
| Xufton | 4 | 4 | 2 | 13* |
*Eslatma: Xufton namozining oxirgi sunnatlaridan keyin 3 rakat Vitr namozini o'qish ham vojib hisoblanadi.
Namozning ichki farzlari (Rukunlari)
- Takbiri tahrima: Namozni boshlashda qo'llarni quloq barobarigacha ko'tarib "Allohu Akbar" deb qo'l bog'lash.
- Qiyom: Namoz davomida tik turish (tik turishga qodir bo'lganlar uchun farz namozlarida majburiydir).
- Qiroat: Tik turgan holatda Qur'ondan suralar o'qish (avval Fotiha surasi, keyin esa biror qo'shimcha sura).
- Ruku: Qo'llarni tizzaga qo'ygan holda egilish va Allohga tasbeh aytish.
- Sajda: Peshona, burun, ikki kaft, tizzalar va oyoq barmoqlarini yerga tekkizish. Bu bandaning eng yaqin bo'lgan holatidir.
- Qa'dai oxir: Namoz oxirida o'tirib Tayahhud (Attahiyyat), Salovot va duo o'qish.
- Salom: O'ng va chap tomonga "Assalamu alaykum va rohmatulloh" deb burilib namozdan chiqish.