Tahorat shunchaki jismni suv bilan yuvish degani emas. Bu o'z borlig'i bilan insonning ham tana, ham ruh a'zolarini poklab, Alloh taoloning huzurida turishga tayyorgarlik ko'rishning muborak amallari majmuasidir. Islomda tahorat namozning qabul bo'lishi uchun eng asosiy tashqi shart (farz) qilib belgilangan.
Tahoratning farzlari (tahorat bularsiz durust bo'lmaydi)
Hanafiy mazhabiga ko'ra, tahorat davomida quyidagi 4 amalni bajarish farz hisoblanadi. Agar ulardan birortasi bajarilmasa yoki quruq qolsa, tahorat haqiqiy sanalmaydi:
- Yuzni to'liq yuvish: Soch chiqqan joydan boshlab iyakning ostigacha va ikki quloq yumshog'igacha bo'lgan joyni yuvish.
- Ikki qo'lni yuvish: Ikkala qo'lni barmoq uchlaridan tirsaklarigacha (tirsaklarni ham qo'shib) yaxshilab yuvish.
- Boshga masx tortish: Qo'llarni suv bilan ho'llab, boshning to'rtdan bir (1/4) qismiga masx tortish.
- Ikki oyoqni yuvish: Ikkala oyoqni to'piqlari bilan birga (to'piqlarni ham ichiga olgan holda) yaxshilab yuvish.
Tahoratning sunnatlari (Payg'ambarimiz ﷺ ning go'zal uslublari)
Tahoratning to'liq savobiga erishish va uni mukammal ado etish uchun quyidagi sunnatlarga amal qilish tavsiya etiladi:
- Niyat va bismillah: Qalbda tahorat olishni niyat qilish va "Bismillahir Rohmanir Rohiym" deb boshlash.
- Qo'llarni bilakgacha yuvish: Dastlab ikkala qo'lni bilakgacha 3 marta yuvish va barmoqlar orasiga suv yetkazish.
- Og'izni chayish (mizmoza): O'ng qo'l bilan og'izga 3 marta suv solib yaxshilab chayish (agar imkon bo'lsa, misvok ishlatish).
- Burunga suv tortish (istinshoq): O'ng qo'l bilan burunga 3 marta suv tortish va chap qo'l bilan burunni tozalash.
- Har bir a'zoni uch martadan yuvish: Yuz, qo'l va oyoqlarni uch martadan yuvish sunnatdir.
- Quloq va bo'yinga masx tortish: Barmoqlar bilan quloq ichi va tashqarisiga, qo'lning orqa qismi bilan esa bo'yinga masx tortish.
💡 Hadis: Rasululloh ﷺ shunday deganlar: «Qachon bir musulmon banda tahorat olib, yuzini yuvsa, uning ko'zi bilan qilgan xatolari suvning oxirgi tomchisi bilan yuzidan chiqib ketadi... Hattyoki u gunohlardan butunlay pok bo'lib chiqadi». (Sahih Muslim)
Tahoratni buzadigan amallar
Quyidagi holatlar yuz berganda tahorat buziladi va namoz o'qish uchun qaytadan tahorat olish majburiy bo'ladi:
- Orqa va old qutb a'zolaridan har qanday narsa (bavl, g'oat yoki yel) chiqishi.
- Badanning biror joyidan qon, yiring yoki sarg'ish suv chiqib oqishi.
- Og'iz to'lib qusish (qayt qilish).