Ro'za tutishning asl mohiyati va oliy maqsadi — inson nafsini jilovlash hamda qalbda taqvo tuyg'usini uyg'otishdir. Garchi asosiy qoida juda oddiy va tushunarli bo'lsa-da — ya'ni tong otgandan (saharlik yakunidan) to quyosh botguncha (iftorgacha) qasddan yeyish, ichish va jinsiy munosabatlardan tiyilish — kundalik hayotdagi ba'zi tibbiy yoki gigiyenik holatlar kishida shubha uyg'otishi mumkin. Ushbu ahkomlarni aniq bilish ibodatingizni xotirjam bajarishga yordam beradi.
Ro'zani buzmaydigan amallar
Ko'p holatlarda musulmonlar kundalik arzimas narsalar yoki odatiy tibbiy muolajalar tufayli asossiz ravishda xavotirga tushishadi. Quyidagi ishlar ro'zani buzmaydi:
- Unutib yeb-ichish: Agar ro'za tutgan kishi mutloq yodidan ko'tarilib biror narsa yeb qo'ysa yoki ichsa, ro'zasi ochilmaydi. Biroq, ro'za ekanligi yodiga tushgan zahoti yeyish yoki ichishni darhol to'xtatishi va og'zini tozalashi shart.
- Tahlil (analiz) uchun qon topshirish: Tibbiy ko'rik yoki laboratoriya tahlillari uchun shprits orqali tanadan qon oldirish ro'zaga hech qanday salbiy ta'sir ko'rsatmaydi.
- Tishlarni tozalash (misvok yoki pasta): Misvokdan foydalanish har doim joiz. Tish pastasidan foydalanish ham tomoqdan ichkariga yutib yubormaslik sharti bilan joizdir. Shunga qaramay, ulamolar har qanday xavfning oldini olish uchun pastani saharlikdan oldin ishlatishni tavsiya etadilar.
- Dush qabul qilish yoki cho'milish: Issiq havoda salqinlash yoki poklanish maqsadida g'usl qilish, dushda cho'milish ro'zani buzmaydi. Faqatgina og'iz va burun orqali suv ichkariga ketib qolmasligiga e'tibor berish kerak.
- Astma kasalligi borlar uchun ingalyator (Inhaler): Zamonaviy fiqhiy fatvolarga ko'ra, nafas qisishi (astma) bilan og'riydigan bemorlarning dori purkagich (ingalyator) vositasidan foydalanishi joiz, chunki bu gazsimon modda oshqozonga emas, balki to'g'ridan-to'g'ri o'pka (nafas yo'llari)ga boradi.
Ro'zani buzadigan amallar
Quyidagi ishlar ro'zani batamom botil qiladi va ularning sababidan qazo (o'rnini to'ldirish) hamda muayyan sharoitlarda kafforat (jazo ibodati) vojib bo'ladi:
- Qasddan yeyish yoki ichish: Ro'za ekanligini bila turib, qasddan biron dori, taom yoki suvni tomoqdan o'tkazish.
- Ozuqaviy ukollar va osma dorilar (glyukoza): Tanaga quvvat bag'ishlaydigan, vitaminli yoki ochlik va chanqoqlik hissini yo'qotadigan ozuqaviy osma dorilar (kapelnitsa) olish ro'zani buzadi. (Oddiy og'riq qoldiruvchi yoki davolovchi ukollar mushakka qilinsa buzmaydi).
- Sigaret yoki kalyan chekish: Tamaki mahsulotlari, elektron sigaretlar (vape) yoki kalyan tutunini qasddan ichga yutish ro'zani o'sha soniyaning o'zida buzadi.
- Qasddan og'iz to'ldirib qusish: Inson o'zini majburlab, qasddan qayt qilsa ro'zasi ochiladi. (Agar ko'ngil aynib, o'z-o'zidan qusish yuz bersa, miqdori qanday bo'lishidan qat'i nazar ro'za buzilmaydi).