İslam'ın beş şartından biri olan zekat, kelime anlamı olarak "temizlenme, arınma ve çoğalma" manalarına gelir. Malın ve servetin manevi kirlerden arınması, ancak Allah'ın emrettiği oranda ihtiyaç sahipleriyle paylaşılmasıyla mümkündür.
Kimler Zekat Vermekle Yükümlüdür? (Nisap Miktarı)
Bir Müslümanın zekat verebilmesi için akıllı, ergenlik çağına ulaşmış ve dinen zengin sayılacak miktarda mala sahip olması gerekir. İslam dininde zenginlik ölçüsüne Nisap adı verilir.
- Nisap Miktarı: Asli ihtiyaçlar (ev, araba, eşya) ve borçlar düşüldükten sonra, kişinin 80.18 gram altın veya buna eşdeğer miktarda nakit paraya/ticari mala sahip olmasıdır.
- Havl-i Havl (1 Yıl Şartı): Zekat farz olması için bu nisap miktarındaki malın üzerinden tam 1 kameri (Hicri) yılın geçmiş olması gerekir.
Zekat Oranı: Zekat Nasıl Hesaplanır?
Zekata tabi olan malların oranları malın cinsine göre değişir. Ancak günlük hayatta en çok karşılaşılan altın, nakit para ve döviz için hesaplama çok basittir:
Nakit paranız, döviziniz, altın ve gümüş birikimleriniz ile ticaret mallarınızın toplam değerinin Kırkta Biri (1/40) yani %2.5'i zekat olarak verilmelidir.
Örnek: 100.000 TL nakit birikimi olan bir kişi, bunun üzerinden bir yıl geçtiğinde 2.500 TL zekat vermelidir.
Zekat Kimlere Verilir?
Zekatın kimlere verilebileceği Kur'an-ı Kerim'de Tevbe Suresi 60. Ayette açıkça ve sınırlandırılarak belirtilmiştir. Bunlar:
- Fakirler: Nisap miktarı malı olmayan, zaruri ihtiyaçlarını karşılamakta zorlananlar.
- Miskinler: Hiçbir geliri ve malı olmayan, muhtaç durumdaki kimseler.
- Borçlular: Borcundan fazla malı olmayan, borcunu ödemekte sıkıntı çekenler.
- Yolda Kalmışlar: Memleketinde malı olsa da, yolculukta parasız kalmış kimseler.
- Müellefe-i Kulûb (Kalpleri İslam'a ısındırılmak istenenler) ve zekat memurları.
Zekat Kimlere Verilmez?
İslam fıkhına göre insan, bakmakla yükümlü olduğu ve aralarında "soy (usûl ve fürû)" bağı olan yakınlarına zekat veremez. Zekat verilemeyecek kişiler şunlardır:
- Anneye, babaya, büyükbabalara ve büyükninelere.
- Çocuklara, torunlara ve onların çocuklarına.
- Eşe (Karı koca birbirine zekat veremez).
- Maddi durumu iyi olan zenginlere.